زیست شناسی

بزرگترین و مجهز ترین سایت زیست شناسی سیرجان متعلق به مدرسه ی آیت ا...خامنه ای سیرجان تمامی ایرانیان

طبقه بندی گیاهان

طبقه بندی گیاهان

براي آسان شدن كار مطالعه گياهان روي كره زمين طبقه بندي آن ها ضرورت دارد.
پيكر گياهان از سلول ساخته شده است.
سلول ها به غذا و اكسيژن نياز دارند تا بتوانند به زندگي خود ادامه دهند، توليد مثل كنند و باعث رشد گياه شوند.

در گياهان دستگاهي مانند دستگاه گوارش و تنفس جانوران وجود ندارد.
تشخيص گياهان هميشه آسان نيست.
 تشخيص گياهان هميشه آسان نيست زيرا در بعضي از آنها ريشه، ساقه و برگ وجود ندارد.
ارسطو گياهان را بر اساس نوع ساقه به سه دسته تقسيم بندي كرد.
1 - درخت ها: گياهاني كه يك ساقه چوبي دارند.
2 – درختچه ها: گياهاني كه چند ساقه چوبي دارند.
3 – علف ها: گياهاني كه ساقه نرم دارند.
لينه گياهان را براساس شكل و ساختمان گل و دانه تقسيم بندي كرد.
روش تقسيم بندي لينه بسيار دقيق بود و امروزه هم مورد استفاده قرار مي گيرد.
امروزه گياهان را بر اساس داشتن يا نداشتن آوند طبقه بندي مي كنند.
آوندها مسير حركت مواد مختلف در گياهانند.
بيشتر گياهان را گياهان گلدار تشكيل مي دهند و گوناگوني سرخس ها و بازدانه ها كمتر از آنهاست.
خزه ها گروه كوچكي از گياهان به شمار مي آيند.
تقسيم بندي گياهان:بدون آوند و بدون دانه: مثل خزه ها
 بدون دانه مثل سرخس
گياهان آوند دار- دانه دار
 مخروط دار(باز دانه) مثل كاج و سرو
 گل دار(نهان دانه) مثل اكثرگياهان
خزه ها ريشه، ساقه و برگ واقعي ندارند.
در گياهان مخروط دار يا بازدانه، دانه ها روي پولك مخروط ها قرار دارند.
در گياهان گل دار يا (نهان دانه)، دانه در داخل ميوه پنهان است.
خزه ها:
خزه ها رشته هاي باريكي دارند كه به جاي ريشه عمل مي كند.
خزه ها اجزاي كوچك و سبز و برگ مانندي دارند كه دور بخشي به شكل ساقه قرار گرفته اند.
خزه ها به جاي آنكه از رشد دانه به وجود آيند از رويش هاگ حاصل مي شوند.
هاگ: هاگ سلولي است كه مي تواند به تنهايي رشد كرده و جاندار كاملي را تشكيل دهد.
اگر هاگ هاي خزه پس از پاره شدن هاگدان در جاي مناسبي قرار گيرند رشد كرده و خزه جديدي را به وجود مي آورند.
خزه ها آوند ندارند.
خزه ها هميشه به طور گروهي مي رويند و نمي توان آن ها را به صورت تنها يافت.
خزه ها فقط در جاي مرطوب زندگي مي كنند.
انواع مختلفي از خزه ها در گيلان و مازندران در جنگل ها و روي تنه بعضي از درختان وجود دارند.
سرخس ها:
سرخس ها ريشه، ساقه و برگ دارند.
سرخس ها ريشه، ساقه و برگ دارند اما گل نمي دهند.
سرخس ها مانند خزه ها با هاگ زياد مي شوند.
سرخس ها مخصوص مناطق مرطوب اند و به طور طبيعي در جنگل ها ي شمال ايران وجود دارند.
محل زندگي سرخس ها: 

1 – به طور طبيعي در جنگل هاي شمال ايران زندگي مي كنند.
2 – گاهي در كنار استخرها، جوي ها و اطراف چاه ها مي رويند.
هاگينه مجموعه هاگدان ها است.
هاگينه مجموعه هاگدان هايي است  كه در داخل هر كدام تعداد بسيار زيادي هاگ وجود دارد.
محل توليد هاگينه: در پشت برگ هاي سرخس
نحوه توليد هاگينه: در ماه هاي معيني از سال در پشت برگ سرخس ها لكه هاي زردي ايجاد مي شود كه پس از مدتي به صورت برآمدگي هاي قهوه اي رنگي به نام هاگينه در مي آيند.
اگر هاگ هاي سرخس در جاي مناسب و مرطوب بيفتند  تبديل به سرخس جديد مي شوند.
بازدانه ها:
در گياهان مخروط دار يا بازدانه، دانه ها روي پولك مخروطها قرار دارند.
قديمي ترين درختان امروزي از بازدانه ها هستند (سن بعضي از اين درختان را تا پنج هزار سال هم تعيين كرده اند).
مثال براي بازدانه ها: كاج و سرو
كاج:
كاج ها تقريبا در همه سال سبز هستند.
كاج ها تقريبا در همه سال سبز هستند زيرا برگ هاي آنها مثل درختان ديگر در پاييز زرد نمي شود.
كاج ها و سروها گل نمي دهند اما به جاي آن مخروط هايي دارند كه دانه ها در درون آن ها رشد مي كنند به همين علت به آنها مخروط دار مي گويند.
نام ديگر بازدانه ها گياهان مخروط دار است.
به بازدانه ها گياهان مخروط دار هم مي گويند زيرا به جاي گل مخروط هايي دارند كه دانه ها درون آنها رشد مي كنند.
انواع مخروط:

1 – مخروط نر

2 – مخروط ماده
درخت كاج:
درخت كاج از جمله مهم ترين درختان هستند.
بخشهاي مورداستفاده درخت كاج:

1 – چوب كاج 

2 – چوب و شيره كاج
موارد مصرف چوب درخت كاج:

1 – تهيه كاغذ

2 – توليد تيرهاي پايه سيم برق و تلفن
 3 – تهيه تخته لازم براي بسياري از كارهاي نجاري و جعبه سازي
موارد مصرف چوب و شيره درخت كاج: تهيه مواد صنعتي مختلف مثل

1 – فيلم عكاسي

2 – الكل
3 – استون

4 – مواد لازم براي تهيه صابون، رنگ و بعضي داروها
نهان دانه ها:
در گياهان گل دار يا (نهان دانه) دانه در داخل ميوه پنهان است.
تمام بوته ها و درختاني كه گل مي دهند در گروه گياهان گل دار يا نهان دانه هستند.
گياهان گل دار فراوان ترين و گوناگون ترين گياهان روي زمين هستند.
نهان دانه ها ريشه، ساقه، برگ، گل، ميوه و دانه دارند.
انواع نهان دانه ها:
1 – تك لپه اي ها
2 – دو لپه اي ها
بيش تر بدانيد:
مقايسه تك لپه اي ها و دو لپه اي ها:
1 – از نظر اجزاي گل:   
در تك لپه اي ها تعداد اجزاي گل مضربي از 3 است.
در دولپه اي ها تعداد اجزاي گل مضربي از 2 يا 5 است.
 2 – از نظر نحوه قرار گرفتن آوند ها در برش عرضي ساقه:
 در دولپه اي ها روي يك دايره
 در تك لپه اي ها روي چند دايره
3 – از نظر رگبرگ ها:
 در تك لپه اي ها موازي هم هستند.
  در دو لپه اي ها غير موازي اند.
4 – از نظر دانه:
در تك لپه اي ها دانه يك قسمتي
  در دولپه اي ها دانه دو قسمتي
انواع اندام هاي گياهان نهان دانه:

1 – اندام هاي رويا

2 – اندام هاي زايا
اندام هاي گياهان دانه دار:
اندام هاي رويا:
اندام هاي رويا اندام هايي هستند كه در رشد گياه موثرند.
اندام هاي رويا شامل ريشه، ساقه و برگ مي شوند.
وظيفه اندام هاي رويا: با جذب آب و موادلازم و انتقال آنها به سلول هاي غذا ساز و سپس رساندن مواد غذايي ساخته شده به همه سلول هاي گياه باعث رشد آن ها مي شوند.
اندام هاي زايا:
اندام هاي زايا شامل گل و ميوه مي شوند.
اندام هاي زايا وظيفه تشكيل دانه و پراكنده شدن آن براي رشد گياه جديد را به عهده دارند.
ريشه:
وظيفه ريشه:
1 – كار اصلي ريشه جذب آب و مواد لازم براي غذاسازي گياه در برگ است.
2 – ريشه گياه را در خاك محكم نگه مي دارد.
محل ريشه ها: ريشه ها متناسب با نوع گياه و نوع محيط در سطح خاك پخش مي شوند يا آنكه به اعماق آن فرو مي روند.
گاهي ممكن است ريشه ها در آب يا هوا قرار داشته باشند.
تاركشنده: ريشه گياه به كمك تارهاي كشنده كه مانند مو هستند آب و مواد معدني را جذب مي كند و آن ها را به برگ  مي رساند.
وقتي دانه را مي كاريم اولين قسمتي كه از آن خارج مي شود ريشه است.
انواع ريشه:

1 – ريشه راست

2 – ريشه افشان
ريشه راست: ريشه اي است كه داراي ريشه اصلي و ريشه فرعي
ريشه افشان: ريشه اي است كه تفاوتي بين ريشه اصلي و ريشه فرعي در آن وجود ندارد.
ساقه:
بيش تر ساقه ها را به علت آن كه در بالاي خاك قرار دارند آسان مي توان شناخت.
دو كار اصلي ساقه ها: 
1 – شاخه ها و برگ ها را روي خود نگه مي دارند.
2 – آب و نمك هاي جذب شده از زمين را به برگ ها مي رسانند.
كارهاي ديگر ساقه ها:  
1 - ذخيره مواد
2 – در بعضي گياهان مثل كاكتوس كار غذا سازي
۳– محل عبور آوند ها است.
نيشكر نوعي ساقه است كه مقدار زيادي ماده قندي را در خود نگه مي دارد.
انواع آوند:

1 – آوند چوبي

2 – آوند آبكش
آوند چوبي: آب و مواد معدني (شيره خام)‌ را از ريشه به برگ مي رساند.
شيره خام: آب و مواد معدني كه توسط گياه جذب مي شود.
اوندهاي آبكش: مواد غذايي ساخته شده در  برگ (شيره پرورده) را به همه سلول ها مي برند.
شيره پرورده: مواد غذايي ساخته شده در برگ
تفاوت آوندهاي چوب و آبكش: تعداد و قطر آوند هاي چوبي بيشتر از آوند هاي ابكش است.
در گياهان بياباني مانند كاكتوس برگ ها به تيغ تبديل شده اند و كار غذاسازي به عهده ساقه است.
در ساقه چوبي، جوانه هايي در اطراف و انتهاي ساقه وجود دارد كه رشد طولي ساقه بر عهده آن ها است.
انواع جوانه هاي روي شاخه: 
1 – بعضي از اين جوانه ها به برگ تبديل مي شوند.
2 – برخي ديگر از اين جوانه ها به شاخه تبديل مي شوند.
گياهان چوبي علاوه بر رشد طولي، رشد قطري هم دارند.
علت افزايش قطر تنه درختان: زياد شدن آوندها
بيشتر قطر تنه درخت را آوندهاي چوب تشكيل مي دهد.
بيشتر قطر تنه درخت را آوندهاي چوب تشكيل مي دهد چون آوند هاي چوبي خيلي بيشتر از آوندهاي آبكش افزايش مي يابند.
پياز خوراكي و سيب زميني نوعي ساقه هستند كه زير زمين قرار گرفته اند (ساقه زيرزميني) و داراي اندوخته غذايي هستند.
ساقه زيرزميني: نوعي ساقه كه در زير زمين قرار دارد.
در ساقه بريده شده تنه درختان تعدادي حلقه وجود دارد.
هر حلقه تيره و روشن در تنه درخت (ساقه بريده شده) مربوط به يك سال رشد درخت است.
حلقه هاي تيره و روشن بيانگر تراكم آوندهاست.
حلقه هاي موجود در تنه درختان مجموعه آوندهاي چوبي هستند.
برگ:
برگ كارخانه غذا سازي گياه است.
بيش ترين مقدار سبزينه (كلروفيل) در برگ ذخيره شده است.
سبزينه يا كلروفيل محل غذاسازي گياه است.
برگ در گياهان مختلف به شكل هاي بسيار گوناگون ديده مي شود ولي كار اصلي برگ در همه گياهان تقريبا يكي است.
روزنه: سوراخ هاي بسيار ريزي كه در پوسته نازك پوشاننده پشت و روي برگ ها وجود دارد.
روزنه ها فقط با ميكروسكوپ ديده مي شوند.
وظيفه روزنه: سلوهاي وسط برگ از اين راه، كربن دي اكسيد هوا را براي عمل غذاسازي و اكسيژن را  براي تنفس مي گيرند.
گياهان هم به اكسيژن و هم به كربن دي اكسيد نياز دارند.
گياهان كربن دي اكسيد را براي فتوسنتز و اكسيژ ن را براي تنفس نياز دارند.
وظيفه رگبرگ ها: آب و مواد معدني لازم براي غذاسازي گياهان را از طريق ساقه به برگ مي رسانند.
رگبرگ ها مجموعه اي از آوندها بوده و به آوندهاي ساقه و ريشه متصل اند.
اجزاي برگ:

1 – رگبرگ

2 – دم برگ

3 – پهنك
لايه هاي برگ از بالا به پايين:

1 - روپوست بالايي

2 – سلو ل هاي  سبزينه دار
3 – روپوست زيرين
روزنه ها بيش تر در روپوست زيرين برگ قرا ردارند.
دم برگ قسمتي است كه برگ به وسيله آن به ساقه متصل مي شود.
پهنك قسمت مسطح برگ كه معمولا نازك است.
شكل پهنك در برگ گياهان مختلف بسيار متفاوت است.
لبه پهنك برگ ممكن است صاف يا دندانه دار يا داراي بريدگي هاي عميق باشد.
انواع برگها:

1 – ساده

2 – مركب
برگ ساده برگي است كه فقط يك دم برگ دارد.
برگ مركب برگي است كه در آن، به هر دم برگ تعدادي برگچه متصل است.
تفاوت سلول هاي روپوست و سلول هاي نگهبان روزنه:
1 – سلولهاي نگهبان روزنه لوبيايي شكل هستد.
2 – سلولهاي نگهبان روزنه كلروپلاست دارند ولي سلول هاي روپوست كلروپلاست ندارند.
بيش تر بدانيد:
سبز بودن برگ به علت وجود سبزينه (كلروفيل) است.
مواد رنگي موجود دربرگ:

  1 – سبزينه (كلروفيل)          به رنگ سبز
  2 – گزانتوفيل                    به رنگ زرد
  3 – كاروتن                       به رنگ نارنجي
مواد رنگي ديگري هم در برگ ها تشكيل مي شود كه به آنها منظره زيبايي مي دهد.
علت زردشدن برگ ها در پاييز: در پاييز سبزينه تجزيه مي شود ولي دو ماده رنگي ديگر باقي مي ماند.
فتوسنتز:
گياه در برابر نورخورشيد، در اثر فتوسنتز، اكسيژن توليد ميكند ولي در تاريكي، اكسيژن توليد نمي كند.
سبزينه (كلروفيل) درون دانه هايي به نام كلروپلاست قراردارد.
كلروپلاست مانند آشپزخانه سلول هاي گياهي است.
غذاسازي گياهان مانند تهيه غذا در آشپزخانه است.
كلروفيل مولكول شيميايي است كه همانند سر آشپز تهيه غذا را به عهده دارد.
در انجام غذا سازي مواد رنگي ديگر به مولكول كلروفيل كمك مي كنند.
فتوسنتز يعني عمل غذاسازي در گياهان
مراحل فتوسنتز:

1 – بخش از فتوسنتز نيازمند نورخورشيد است.
2 – قسمتي از فتوسنتز به نور احتياجي ندارد.
مواد مورد نياز براي غذا سازي گياهان(فتوسنتز):

1 – آب

2 – كربن دي اكسيد.
محصولات غذاسازي گياهان (فتوسنتز):

1 – اكسيژن

 2 – مواد قندي
مواد غذايي ذخيره در گياهان مختلف:

1 – در خرما و نيشكر مواد قندي فراوان است.
2 – در زيتون و بادام مواد چربي زياد است.
گياه در سلول هاي برگ ابتدا مواد قندي را مي سازد و سپس آن ها را به مواد ديگري تبديل مي كند.
مواد غذايي توليد شده در برگ از طريق آوند آبكش به جوانه ها، گل، ميوه و ساير قسمت هاي گياه برده مي شود.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هشتم اسفند 1390ساعت 23:4  توسط حسام الدین پورشاه نظری  |